Strona główna
 

Hydrologia

 

 

Woda przyjaciółką i wrogiem

Największe rzeki świata

Lodowce górskie i lądolody

Jeziora świata

Woda a przemysł

Woda a turystyka

Problemy deficytu wody

Strona główna

 

Lodowce górskie i lądolody

1. Wstęp

     
Około 10% powierzchni naszej planety pokryte jest lodem. W czasie trwania zlodowaceń lód i niesiony przez niego materiał wyżłobiły formy, które nawet dziś można z łatwością rozpoznać w krajobrazie Ameryki Północnej i Eurazji.

2. Rodzaje lodowców i lądolodów
 

Lód lodowcowy powstaje powyżej linii wiecznego śniegu. Na obszarach tych śnieg prawie się nie roztapia, a kolejne opady powodują jego nawarstwianie. Pod ciężarem górnych warstw dolne warstwy śniegu zamieniają się w ziarno lodowe, czyli firn, stad tez obszary te noszą nazwę pól firnowych. Firn obserwowany z daleka ma białe zabarwienie dzięki obecnym w nim pęcherzykom powietrza. Dolne warstwy lodowca staja się coraz ciemniejsze, lód zawiera mniej pęcherzyków, a w niektórych partiach znajduje się zamarznięta woda.

Naukowcy dzielą lodowce na lądolody i lodowce górskie oraz swego rodzaju formę przejściową - tzw. lodowce typu norweskiego. Lądolody pokrywają wielkie obszary, zarówno góry, jak i tereny nizinne. Obecnie lądolód obejmuje niemal cala Grenlandie i cala Antarktydę, gdzie pokrywa obszar 14 mln km2 i osiąga grubość 4,78 km. Lodowce typu norweskiego tworzą rozlegle czasze lodowe pokrywające szczytowe partie pasm górskich i wieloma jęzorami schodzą w doliny. Występują one w Norwegii, na Islandii, Nowej Ziemi i w Patagonii.

 

Lodowiec górski jest znacznie mniejszą formą. Zajmuje on głęboką nieckę położoną powyżej linii wiecznego śniegu, zwana cyrkiem lodowcowym lub karem. W miejscu tym następuje akumulacja opadów śniegu i ich stopniowe przeobrażanie w firn i lód lodowcowy. Nadmiar wytworzonego lodu jest niejako wyciskany z pola firnowego i odprowadzany poniżej linii wiecznego śniegu w postaci jęzora lodowcowego, który spływa do miejsca, gdzie temperatura pozwala na ustalenie się równowagi miedzy ilością spływającego i topniejącego lodu.

            

 

 

 

3. Formy glacjalne:
 

cyrk lodowcowy - niecka ze stromymi zboczami i płaskim dnem, często wypełnione jeziorami
 

doliny U- kształtne - zbocza dolin lodowcowych są strome i wygładzone do pewnej wysokości, w przekroju przypominają literę U; stromość zboczy spowodowana jest intensywnym wietrzeniem mechanicznym.
 

fiordy - zatoki morskie powstałe przez zatopienie przez morze potężnych dolin lodowcowych o głębokości do 2 tys. metrów, które zostały wyorane przez lodowiec spływający niegdyś z głównego pasma górskiego Skandynawii.
 

mutony - wygładzone i kopułowato zaokrąglone przez lodowiec partie skal o łagodnym stoku od strony nasuwania się lodowca i stromym, postrzępionym od strony przeciwnej.